"Frühstück mit Balzac", Erzählung, erschienen in "radar", dreisprachige
Literaturzeitschrift, Krakau 2013


Frühstück mit Balzac

behind this renovated Art Noveau Facade, the central Hotel George is the epitome of faced grandeur with creaky wooden floors and scuffel carpets alongside high ceilings, an elegant staircase and stained-glass windows. If you`re actor Ewan Mc Gregor they might even let you park your motorbike in the lobby. (Lonely planet)


Sie trottete über den Swobodi-Prospekt und wirkte verloren, wie gerade aus einem Traum erwacht, der sie in eine unbekannte Wirklichkeit entlassen hatte. Kurz vor dem Opernhaus drehte sie nach rechts ab und steuerte ein Café an. Der Kellner begrüßte sie mit einem großen Lächeln, aber sie beachtete ihn nicht. Sie setzte sich, zog ihre giftgrüne Lederjacke aus und warf sie nachlässig über einen Stuhl. Als er an ihren Tisch trat, bestellte sie Bier, ohne ihn anzusehen. Sie war eine mittelgroße, dünne und hübsche junge Frau und ihr kurz geschnittenes dunkelbraunes Haar war immer ein wenig verstrubbelt. Links von der Nase hatte sie ein kreisrundes Muttermal, auf das ihre Gegenüber unwillkürlich schauten, wenn sie mit ihr sprachen.

Im Moment wirkte sie ein wenig verzweifelt, wer sie sah konnte denken, dass sie unglücklich verliebt sei, aber das war sie nicht. Denn wenn sie etwas gerade nicht war, dann verliebt, weder unglücklich noch glücklich. In Berlin gab es zwar Mark, aber sie war nicht verliebt in Mark. Sie hatte ihm klar gemacht, dass es zwischen ihnen unverbindlich bleiben würde. Unverbindlich oder gar nicht. Mark hatte akzeptiert, obwohl es ihm nicht gefiel. Er hatte sogar hingenommen, dass sie allein hierher fuhr. Mark, dachte sie, war zu lasch. Balzac hatte in nur zwanzig Jahren fast einhundert Romane und Erzählungen geschrieben! Es ist an der Zeit etwas aus meinem Leben zu machen, wenn ich jemals auch nur annähernd so erfolgreich wie Balzac werden will.

Sie hatte für einen Moment mit dem Gedanken gespielt, mit diesem Jurko etwas anzufangen. Es hätte ihrer Reise ein wenig Würze und Spannung verpasst, andererseits die Dinge womöglich verkompliziert. Sie hatte gezögert und Jurko war auch nicht gerade über sie hergefallen. Er war groß und kräftig, aber auch irgendwie ein lascher Typ. Genauso so lasch wie Mark, dachte sie mit einem Anflug von Resignation.

Zwei Wochen war sie in der Ukraine unterwegs gewesen, hatte Tage und Nächte in Zügen verbracht, in billigen Absteigen übernachtet, in zweifelhaften Wirtschaften merkwürdige Speisen zu überhöhten Preisen gegessen und zudringliche Typen abgewehrt. Und jetzt sollte alles umsonst gewesen sein. Noch immer konnte sie es nicht fassen. Sie war hergekommen, um den Stoff für ihr erstes Buch zu finden. Ein Buch, das sie schon lange schreiben wollte, das ihr auf Anhieb Erfolg bringen sollte. Sie war nicht sicher, wann der Osteuropa-Boom ausgebrochen war. Die Osterweiterung der EU, die orange Revolution in der Ukraine, das deutsch-polnische Jahr? Wahrscheinlich saßen dutzende, nein, hunderte Autoren gerade jetzt an ihren Laptops, in angemieteten Schreib-Büros oder in Kreativ-Writing-Seminaren und konzipierten grandiose Osteuropa-Romane. Sie musste sich beeilen. Für Polen war es zu spät, über Polen war in den letzten Jahren schon alles geschrieben worden: Deutsche Autoschieber in Masuren, polnische Erdbeerpflücker in Neuseeland, schlesische Reisetagebücher, galizische Familiensaga. Junge polnische Autoren gab es auch zur Genüge und sie wurden immer häufiger und schneller übersetzt. Die Ukraine aber war noch einigermaßen unerschlossen. Als sie aufgebrochen war, hatte sie gedacht, dass es zwar anstrengende Wochen werden würden, aber dafür auch lohnende. Sie war entschlossen gewesen, nicht ohne eine Story für ihr Buch zurückzukommen. Doch seit gestern wusste sie, dass es vorbei war, bevor sie überhaupt angefangen hatte. Wahrscheinlich, dachte sie wütend, werde ich nie irgendein Buch schreiben.

Sie wohnte im Hotel George im Zentrum von Lviv. Von ihrem Fenster aus konnte sie ein Denkmal sehen. Irgendein Typ auf einem hohen Sockel. Sie stellte sich vor, dass es ein Balzac-Denkmal sei, was es definitiv nicht war, aber das war egal. Es wäre ein unglaublich starker Anfang. Zuerst würde sie die roten Vorhänge am Fenster ihres Zimmers erwähnen und dann sollte der Leser ihrem Blick nach draußen auf das Denkmal folgen. Das Hotel würde sie vielleicht umbenennen. Ein fiktives Hotel, aber mit ebensolchen Säulen und dem Marmor. Und ein Denkmal. Ein Denkmal für Balzac und seine Amor Fou. Natürlich wäre ihr Buch dieses Denkmal, das wäre den intelligenteren Lesern bald klar. Denn das fiktive Denkmal und die Art wie sie es beschreiben wollte, mussten im Kern schon alle Zutaten für die Geschichte enthalten. Eine Amor Fou zwischen Paris und der unwirtlichen ukrainischen Steppe. Gestern Morgen war sie noch unglaublich optimistisch gewesen. Hatte beim Frühstück im Hotelrestaurant gesessen und auf Jurko gewartet. Im Grunde war jedoch schon Jurko eine Enttäuschung gewesen, ein Warnsignal des Schicksals, wenn man so wollte. Jurko hatte sie übers Internet gefunden: Stadtführung in deutscher Sprache. Das alte Lemberg. Orte, an der Tourist normal nicht kommt. Sie hatte Jurko eine Mail geschrieben und er hatte geantwortet. Sie hatten den Termin abgestimmt und ein Treffen vereinbart, als sie in Lemberg angekommen war. Auf ihrem ersten Stadtrundgang hatte er sie in ein dutzend Kirchen geschleppt, in denen Mengen von Touristen gewesen waren. Abends war sie so erschöpft gewesen, dass sie im Berdytschiw, dem Club, den Jurko als Geheimtipp angepriesen hatte, fast eingeschlafen wäre.

Am nächsten Tag war sie zeitig aufgestanden, hatte geduscht und im Internet über Balzac recherchiert. Normalerweise bevorzugte sie grünen Tee, aber hier hatte sie angefangen, Kaffee zu trinken. Es gab erstaunlich guten Kaffee in Lviv und es war natürlich auch eine Art von Verbeugung vor Balzac, wenn sie im Hotel George saß und Kaffee trank. Sie konnte diese Lexikon-Sätze im Schlaf zitieren: Balzac wird mit Unmengen von Kaffee einer der produktivsten Autoren seiner Zeit. Er trank fünfzig Kännchen Kaffee pro Tag, um möglichst ohne Schlaf auszukommen, was seine Gesundheit ruinierte und am Ende zum Erschöpfungstod führte.

Gestern hatte sie also wieder im Hotelrestaurant auf Jurko gewartet, der grundsätzlich zu spät kam. Hatte Kaffee getrunken, es war bereits die dritte Tasse, und mit dem Gedanken gespielt, sich eine vierte zu bestellen. Dann würde ihr sicher übel werden. Sie ertappte sich bei der absurden Vorstellung, dass Balzac im Frühstücksraum sitzen und ein Nutela-Brötchen verzehren könnte. Sie hatte Heißhunger auf ein Brötchen, fingerdick mit Nutela bestrichen, aber Nutela gab es im Hotel nicht. Das Hotel George war angeblich das älteste Hotel der Ukraine. Und es hieß, Balzac sei hier jedes Mal abgestiegen, wenn er auf der Durchreise zu seiner polnischen Gräfin war. Hanska, Evelina von Hanska. Es war eine geheime Beziehung, denn die Hanska war verheiratet. Balzac reiste inkognito zu ihr, Tage, Wochen, immer ostwärts. Unglaublich, dachte sie, was dieser Mann für die Hanska alles auf sich genommen hatte! Und das war jahrelang so gegangen. Er war von einer Haushälterin erpresst worden, die ihm seine Hanska-Briefe gestohlen hatte. Und das Unglaublichste von allem: die Story hatte ein Happy End gefunden.

Die Hanska und Balzac hatten sogar noch geheiratet. Kurz vor Balzacs Tod allerdings erst. Sie kräuselte die Stirn und zog dabei unwillkürlich die linke Augenbraue nach oben. Der Kellner beobachtete sie, lehnte am Türrahmen und glotzte herüber, ein öliges Lächeln ins Gesicht geklebt. Sie ignorierte ihn. Kramte in ihren Jackentaschen nach Zigaretten. Versuchte die unterbrochene Erinnerung wieder aufzunehmen. Gestern also. Frühstück. Alles war noch okay gewesen. Jurko war endlich in der Tür des Restaurants aufgetaucht. Hatte ihr aufmunternd und dennoch irgendwie traurig zugelächelt, als wüsste er schon, was sie erwartete. Dann kam er, die Hände in die Taschen seiner Lederjacke gestopft, langsam heran geschlendert. Sie hatte seinen Gruß erwidert, hastig nach der Kaffeetasse gegriffen, um auszutrinken, und wollte aufstehen, aber da fläzte er auch schon an ihrem Tisch.
"Wir können gehen", sagte sie, "ich bin fertig."
"Kein Problem", antwortete Jurko, "ich hab Zeit."
"Dann möchtest du vielleicht einen Kaffee?", fragte sie höflich.
"Klar, warum nicht." Jurko hatte die Hände immer noch in den Jackentaschen, lehnte sich zurück, Kopf ein wenig zur Seite geneigt. "Was willst du heute sehen?", fragte er.
"Bitte keine Kirchen mehr."
"Kirche nicht, okay. Wir können zum Lytschakiwsky-Friedhof rausfahren."
"Nein, nein", sie schüttelte verzweifelt den Kopf. "Friedhof auch nicht."
"Warum nicht? Es ist da schattig unter den Bäumen. Wird ein heißer Tag heute."
"Ich will sehen, wie die Leute leben, nicht wo sie begraben werden."
"Okay." Jurko zuckte mit den Schultern. "Kein Problem. Ich zeig dir den Basar."
"Hast du schon mal was von der Gräfin Hanska gehört?", fragte sie.
"Hanska?"
"Geliebte von Balzac."
"Ich steh mehr auf Proust", hatte Jurko geantwortet und die Schulterblätter nach oben gezogen wie er es offenbar immer machte, wenn er keine Lust mehr hatte, über etwas zu reden. Und damit war das Thema durch. Er fuhr mit ihr zum Basar, ein Stadtviertel aus Verkaufständen, Buden und Fahrzeugen voller Waren. Sie war froh, dass sie Jurko dabei hatte, denn das Gewühl zwischen den Ständen, die engen Gassen voller Menschen, die sich an ihr vorbei schoben, an ihr rieben, die Gerüche und das Stimmengewirr verwirrten sie.

Am Ende waren sie doch wieder in einer Kirche gelandet. Und sie war dieses Mal dankbar gewesen für die Kühle und die Stille nach der Hitze und dem Lärm des Basars. Jurko erklärte ihr etwas über den Unterschied zweier Ikonen, aber sie hörte nicht zu. Denn in diesem Moment hatte sie den Einfall für ihren genialen Anfang gehabt. Sie hatte noch keinen einzigen Satz geschrieben, aber mit diesem Anfang war viel gewonnen. Sie würde mit dem fiktiven Denkmal beginnen, der Blick aus dem Fenster, die Erinnerung an Balzacs verrückte Liebe und dann wieder zu ihrem Zimmer zurück und automatisch, irgendwie automatisch hineinkommen in die Geschichte. Sie musste dabei nur immer an Balzac denken und an Jurko, der ihr die Stadt gezeigt hatte, und an Jurkos skurriles Englisch. Nicht zu viel Nostalgie. Aber das Zimmer so beschreiben wie es war, ganz brutal: Die bodenlangen dunkelroten Vorhänge, schmuddlig wie alles hier. Das Waschbecken in einer Nische des Zimmers. Zahnpastaspuren wie Striemen im angegrauten Weiß der Keramikschüssel. Bett und Stuhl, Schreibtisch und Telefon. Darüber der ausladende Kronleuchter. Pracht und Verfall. Sie hatte das Zimmer ausgiebig fotografiert. Vorsichtshalber. Hatte sich auch von Jurko am Schreibtisch und am Fenster fotografieren laßen. Sitzend am Schreibtisch und stehend am Fenster. Wenn sich ein Anfang finden ließe, dann mit diesem Zimmer. Davon war sie überzeugt. Sie war schon länger in Lemberg geblieben als ursprünglich geplant, weil sie sich nach den zwei Wochen, die sie umhergereist war, erholen musste. Das Land war wild und laut. Nie zuvor war sie im Osten gewesen und die Ukraine war ein Schock. Sie hatte in Berlin ein Ticket für den Nachtzug nach Kiew gekauft. Von Kiew war sie auf die Krim gefahren und hatte Sewastopol und Odessa gesehen und auf dem Rückweg hierher einen Zwischenstopp in Czernowitz eingelegt. Odessa und die Krim hatten ihr am besten gefallen. Die heruntergekommenen Ferienanlagen aus der Sowjetzeit. Häsliche Betonbauten, Plattenwege von Unkraut überwuchert und in unmittelbarer Nachbarschaft ein Hotelneubau. Alles war gleichzeitig da. Sie hatte kaum Notizen gemacht. Sie wusste nicht, wie sie es aufschreiben sollte, allerdings war sie sicher, dass sich zu Hause, mit genügend Abstand, ein Stil dafür finden ließe. Die Bilder würden ihr die Details liefern. Sie würde das Foto ihres Zimmers im Hotel George auf den Monitor nehmen, eine Flasche Wein öffnen und anfangen. Die Vorhänge, das Rot der bodenlangen Vorhänge - sie hatte sich zuerst geekelt, die Vorhänge beiseite zu schieben, weil sie, als sie ans Fenster getreten war, bemerkt hatte, dass der dunkelrote Stoff von bräunlichen Flecken gesprenkelt war. Sie versuchte sich einzureden, dass es Farbfehler im Stoff seien, aber der Gedanke, dass es Blut sein konnte, wahrscheinlich auch Blut war, ließ sich nicht abstellen. Blut oder Schlimmeres. Sie würde trotzdem mit dem Zimmer anfangen, mit den Vorhängen sogar. Vielleicht hatte Balzac einmal in diesem, in ihrem Zimmer geschlafen. Vielleicht würde ein Bruchteil von Balzacs ungeheurer Produktivität auf sie übergehen. Ein Bruchteil würde genügen. Konservierte Balzac-Aura bewahrt in den Falten des roten Vorhanges! Als sie dies dachte, stellte sich die Vorstellung ein, dass sie sich in den Vorhang wickeln könnte. Nackt ausziehen und in den Vorhang wickeln. Der Wunsch, dies zu tun, war plötzlich so stark, dass sie es womöglich getan hätte, wäre sie in diesem Moment im Zimmer gewesen.

Gestern Abend, als sie ihre Mails checken wollte, hatte sie dann die Buchbesprechung im Netz entdeckt. Hatte den Text gelesen und wieder gelesen. Hatte die halbe Nacht im Zimmer gesessen, geflucht, Wein getrunken und auf den Monitor gestarrt. Eine Art Lähmung überfiel sie, sobald sie daran dachte. Frühstück mit Balzac. Es war ihr Titel, war ihr Buch, von dem da gesprochen wurde. Ihr verdammtes noch ungeschriebenes Buch! Den Namen dieser Autorin hatte sie noch nie gehört, es war jedenfalls nicht der, der es sein musste, nicht ihrer.

Doch es war, als ob sie selbst es bereits geschrieben und veröffentlicht hätte. Als ob sie vor einem Jahr schon einmal hier gewesen und es nur vergessen hätte. Sie kannte die zitierten Textpassagen inzwischen auswendig. So wie die aus dem Reiseführer, den sie weggeworfen hatte, als ihr klar geworden war, dass alle Rucksackreisenden dieselben Hotels und Reiserouten nahmen, weil alle denselben Reiseführer benutzten und glaubten, es gäbe noch Geheimtipps und sie seien die einzigen, die ihn benutzten.

Die Idee, die Story, der Ort − es war ihre Idee, ihre Story, ihr Ort, den sie gefunden hatte. Jemand hatte ihr Balzac und seine Amour Fou und das nostalgische Hotelzimmer und die ganze verdammte Ukraine geklaut. Sie versuchte sich vorzustellen, wie diese andere Frau hierher gekommen und wie sie auf dieselbe Idee gekommen war. Nein, so war es nicht richtig. Die andere war ja, mußte ja zuerst hier gewesen sein. Und sie selbst wandelte auf deren Spuren. Warum nur hatten sie den gleichen Einfall haben müssen, verdammt?

Endlich hatte sie die Zigaretten gefunden, das zusammengeknüllte Softpack war fast leer. Sie steckte sich die vorletzte Zigarette in den Mund, das Feuerzeug war verschwunden, schon wieder. Der Kellner kam angeschossen, Please! Das Feuerzeug in seiner Hand klackte, sie sah dunkle Härchen auf dem Handrücken. Sein Gesicht war zu nah an ihrem, er fixierte ihr Muttermal, sie spürte es, ohne den Blick zu heben. Sie blies den Rauch schräg nach oben aus. Der Kellner wich geschickt zurück, aber der Rauch traf sein Gesicht trotzdem noch. Er blickte jetzt nicht mehr ganz so freundlich, es war ihr egal, sie hatte keine Lust, nett zu sein. Warum hatte die Andere ihren Einfall haben müssen? Warum?

Wahrscheinlich war es dasselbe Zimmer gewesen. Wahrscheinlich hatten sie im Hotel nur dieses eine Zimmer im Former Sowjet Style, das sie auch immer nur den Journalisten und Schriftstellern aus dem Westen gaben. Vielleicht machten sie sich einen Spass daraus, in diesem einen Zimmer die Vorhänge nie zu waschen, wahrscheinlich waren alle anderen Zimmer längst renoviert, hatten längst neue Einrichtung. Weststandard. Irgendeiner von den Kellnern oder eine Aushilfe in der Küche war Literaturwissenschaftler, Doktor der Romanistik, ein Balzac-Experte, der dem restlichen Personal nach Feierabend die Stellen aus den Büchern der Literatur-Touristen übersetzte, in denen immer wieder das Zimmer beschrieben wurde, die roten Vorhänge, fantasierte Begegnungen mit Balzac im Frühstücksraum. Was für ein großartiger Spass! Sie fluchte leise, warf die Zigarette auf den Boden und zerrieb sie mit der Schuhspitze zu winzigen Papierfetzen und Tabakkrümeln.

Es hatte ihr Anfang sein sollen, und es wäre ein grandioser Anfang gewesen. Aber jetzt gab es keinen Anfang, weil ihr jemand zuvor gekommen war. Wahrscheinlich war auch alles andere, was sie hatte schreiben wollen, schon erledigt. Es gab überhaupt nichts mehr. Nichts mehr zu tun für sie. Ihr Urlaub war zu Ende, ihre Idee erledigt und Lemberg irgendwie sowieso viel zu europäisch, als dass es wirklich inspirieren konnte. Und mit Jurko, sie stöhnte wütend, mit diesem Tölpel, war auch nichts anzufangen gewesen, wahrscheinlich war er schwul.




polnische Übersetzung: Renata Serednicka



Śniadanie z Balzakiem

behind this renovated Art Noveau Facade, the central Hotel George is the epitome of faced grandeur with creaky wooden floors and scuffel carpets alongside high ceilings, an elegant staircase and stained-glass windows. If you`re actor Ewan Mc Gregor they might even let you park your motorbike in the lobby. (Lonely planet)


Szła powoli przez prospekt Swobody i wyglądała na zagubioną, jakby nagle wyrwaną ze snu, który przeniósł ją do nieznanej rzeczywistości. Tuż przed Operą skręciła w prawo w stronę kawiarni. Kelner powitał ją szerokim uśmiechem, ale nie zwracała na niego uwagi. Usiadła, zdjęła jaskrawozieloną skórzaną kurtkę i niedbale rzuciła ją na krzesło. Kiedy podszedł do jej stolika, zamówiła piwo, nie podnosząc głowy. Była ładną młodą kobietą, szczupłą, średniego wzrostu, z krótko ściętymi, zawsze lekko zmierzwionymi włosami w kolorze jasnego brązu. Na lewo od nosa miała okrągłe znamię, na które mimowolnie patrzył każdy, kto z nią rozmawiał.

W tej chwili wydawała się trochę smutna. Patrząc na nią, można by pomyśleć, że jest nieszczęśliwie zakochana, ale nie była. Jeśli jakiś stan właśnie teraz jej nie dotyczył, było nim zakochanie, ani szczęśliwe ani nieszczęśliwe. W Berlinie został wprawdzie Mark, ale w Marku nie była zakochana. Powiedziała mu jasno, że ich związek ma pozostać niezobowiązujący. Niezobowiązujący lub żaden. Mark to zaakceptował, chociaż wcale mu się nie podobało. Pogodził się nawet z tym, że sama tu przyjechała. Mark, pomyślała, jest zbyt flegmatyczny. Balzak napisał prawie sto powieści i opowiadań w ciągu tylko 20 lat! Muszę wreszcie zrobić coś ze swoim życiem, jeśli chcę odnieść kiedyś sukces chociaż zbliżony do sukcesu Balzaka.

Przez chwilę bawiła się myślą, czy by nie zacząć czegoś z tym Jurko. Dodałoby to jej podróży trochę pieprzu i emocji, ale z drugiej strony mogłoby zbyt skomplikować sytuację. Miała wątpliwości, a i Jurko specjalnie się na nią nie rzucał. Był duży i silny, ale też jakiś taki flegmatyczny. Tak samo flegmatyczny jak Mark, pomyślała z rezygnacją.

Od dwóch tygodni jeździła po Ukrainie, spędzała dni i noce w pociągach, nocowała w tanich hotelach, w podejrzanych gospodach jadła dziwne potrawy po zawyżonych cenach, opędzając się od natrętnych facetów. A teraz to wszystko okazało się po nic. Ciągle jeszcze nie mogła tego pojąć. Przyjechała, żeby znaleźć materiał do swojej pierwszej książki. Książki, którą chciała napisać już od dawna, która z miejsca miała przynieść jej sukces. Nie była pewna, kiedy zaczął się ten boom na Europę Wschodnią. Rozszerzenie Unii na Wschód, pomarańczowa rewolucja na Ukrainie, rok polsko-niemiecki? Tuziny, nie, setki autorów, ślęczą teraz pewnie przy swoich laptopach, w pokojach wynajętych w celu uprawiania pisarstwa lub na seminariach creative writing, i wymyślają genialne powieści o Europie Wschodniej. Musi się pośpieszyć. Na Polskę jest już za późno. O Polsce w ostatnich latach napisano już wszystko: niemieckie mafie samochodowe na Mazurach, polscy zbieracze truskawek w Nowej Zelandii, przewodniki po Śląsku, galicyjskie sagi rodzinne. Młodych polskich autorów też już nie brakuje, poza tym coraz częściej i szybciej się ich tłumaczy. Ukraina natomiast jest jeszcze względnie nieodkryta. Kiedy wyjeżdżała, sądziła, że spędzi tu dwa, wprawdzie męczące, ale za to owocne tygodnie. Była zdecydowana nie wracać bez pomysłu na książkę. Od wczoraj wiedziała już jednak, że koniec nastąpił, zanim cokolwiek zaczęła. Pewnie już nigdy, pomyślała z wściekłością, nie napiszę żadnej książki.

Mieszkała w Hotelu George w centrum Lwowa. Z okna widać było pomnik. Jakiś facet na wysokim cokole. Wyobrażała sobie, że to pomnik Balzaka, czym definitywnie nie był, ale nie miało to znaczenia. Chodziło o prawdziwie mocny początek. Najpierw wspomniałaby czerwone kotary przy oknie, a potem czytelnik podążałby za jej spojrzeniem na zewnątrz, gdzie stoi pomnik. Może zmieniłaby nazwę hotelu. Fikcyjny hotel, ale z takimi właśnie kolumnami i marmurem. I pomnikiem. Pomnikiem Balzaka i jego amor fou. Oczywiście jej książka byłaby tym pomnikiem, co dla inteligentniejszych czytelników szybko stałoby się jasne. Fikcyjny pomnik i sposób, w jaki chciała go opisać, musiałyby ujmować wszystkie ważne elementy tej historii. Amor Fou między Paryżem a surowym stepem ukraińskim. Jeszcze wczoraj rano była nastawiona niezwykle optymistycznie. Jadła śniadanie w restauracji hotelowej i czekała na Jurka. W zasadzie już sam ten Jurko był rozczarowaniem, sygnałem ostrzegawczym losu, można powiedzieć. Znalazła go przez internet: Zwiedzanie miasta po niemiecku. Stary Lwów. Miejsca, do których nie trafia przeciętny turysta. Napisała do Jurka maila, a on odpisał. Ustalili termin i umówili się na spotkanie po jej przyjeździe do Lwowa. Podczas pierwszej wycieczki po mieście pokazał jej kilkanaście kościołów, w których kłębiły się tłumy turystów. Wieczorem była tak zmęczona, że w klubie Berdyczów, wychwalanym przez Jurka jako atrakcję dla wtajemniczonych, o mało nie zasnęła.

Następnego dnia wstała wcześnie, wzięła prysznic i szukała w internecie informacji o Balzaku. Zwykle piła zieloną herbatę, ale tu zaczęła pić kawę. Kawa we Lwowie była zadziwiająco dobra, a poza tym, kiedy tak siedziała w Hotelu George i piła kawę, był to też oczywiście rodzaj ukłonu w stronę Balzaka. Te encyklopedyczne zdania mogła cytować przez sen: Balzak, pijąc ogromne ilości kawy, stał się jednym z najbardziej produktywnych pisarzy swoich czasów. Wypijał pięćdziesiąt dzbanków kawy dziennie, aby jak najmniej spać, co zrujnowało jego zdrowie i koniec końców doprowadziło do śmierci z wyczerpania.

Wczoraj czekała więc znowu w hotelowej restauracji na Jurka, który jak zwykle się spóźniał. Piła kawę, już trzecią filiżankę, zastanawiając się nad zamówieniem czwartej. Ale potem zrobi jej się pewnie niedobrze. Złapała się na absurdalnej myśli, że Balzak mógłby siedzieć w tej hotelowej restauracji i jeść na śniadanie bułkę z Nutelą. Miała straszną ochotę na bułkę grubo posmarowaną Nutelą, ale tego nie było w hotelowym menu. Hotel George to podobno najstarszy hotel na Ukrainie. I podobno Balzak nocował tu za każdym razem, kiedy jechał do swojej polskiej hrabiny. Hańska, Ewelina Hańska. Związek musiał być ukrywany, ponieważ Hańska była mężatką. Balzak jeździł do niej incognito, dniami, tygodniami, zawsze na Wschód. Nie do wiary, pomyślała, ile wysiłku kosztowała go ta Hańska! I to całymi latami. Był szantażowany przez gospodynię, która ukradła mu listy od Hańskiej. I wreszcie to, co najbardziej niewiarygodne: historia ma happy end.

Hańska i Balzak wzięli ślub, choć dopiero na krótko przed jego śmiercią. Zmarszczyła czoło i bezwiednie podniosła przy tym pod góry lewą brew. Obserwował ją kelner, opierając się o framugę drzwi i gapiąc w jej stronę, z przyklejonym ugrzecznionym uśmiechem. Zignorowała go. Pogrzebała w kieszeniach kurtki szukając papierosów. Spróbowała wrócić do przerwanego wspomnienia. No więc wczoraj. Śniadanie. Wszystko było jeszcze okay. Jurko pojawił się wreszcie w drzwiach restauracji. Uśmiechnął się do niej zachęcająco, choć jednocześnie jakoś tak smutno, jakby wiedział, co ją czeka. Potem podszedł powoli, wciskając ręce w kieszenie skórzanej kurtki. Odpowiedziała na jego pozdrowienie, szybko sięgnęła po filiżankę, żeby dopić kawę, i chciała wstać, ale on zdążył się już rozsiąść się przy jej stole.
"Możemy iść", powiedziała, "jestem gotowa."
"Nie ma problemu", odpowiedział Jurko, "mam czas."
"To może chcesz jeszcze kawę?", zapytała uprzejmie.
"Jasne, czemu nie." Jurko, którego ręce wciąż tkwiły w kieszeniach kurtki, rozparł się na krześle, lekko przechylając głowę na bok. "Co chcesz dzisiaj zobaczyć?", zapytał.
"Byle już nie kościoły."
"Kościoły nie, okay. Możemy pojechać na Cmentarz Łyczakowski."
"Nie, nie", załamana potrząsnęła głową. "Cmentarz też nie."
"Dlaczego nie? Tam jest sporo cienia pod drzewami. A dzisiaj będzie gorący dzień."
"Chcę zobaczyć, jak ludzie żyją, a nie, gdzie są pochowani."
"Okay." Jurko wzruszył ramionami. "Nie ma problemu. Pokażę Ci bazar."
"Słyszałeś coś o hrabinie Hańskiej?", zapytała.
"Hańskiej?"
"Ukochanej Balzaka."
"Wolę Prousta", odpowiedział Jurko, wzruszając ramionami, co najwyraźniej robił zawsze, kiedy nie miał ochoty o czymś rozmawiać. Temat został tym samym wyczerpany. Pojechali na bazar, część miasta zastawioną stoiskami, budami i pojazdami pełnymi towarów.
Cieszyła się, że ma przy sobie Jurka, bo tłok między stoiskami, wąskie przejścia pełne ludzi, przeciskających się, ocierających o nią, zapachy i gwar głosów, deprymowały ją.

Na koniec znowu wylądowali w kościele, ale tym razem była wdzięczna za chłód i ciszę po upale i hałasie na bazarze. Jurko wyjaśniał jej coś na temat różnicy miedzy dwiema ikonami, ale nie słuchała go. Właśnie w tym momencie przyszedł jej do głowy genialny początek. Nie napisała jeszcze ani jednego zdania, ale ten początek był już połową sukcesu. Zacznie od fikcyjnego pomnika, widoku z okna, wspomnienia szalonej miłości Balzaka, potem powrót do jej pokoju i automatycznie, jakoś tak automatycznie wejdzie w opowieść. Musi tylko cały czas myśleć o Balzaku i o Jurku, który pokazuje jej miasto, i o Jurka dziwacznym angielskim. Nie za dużo nostalgii. Ale pokój trzeba opisać takim, jaki był, bez litości: sięgające do podłogi, ciemnoczerwone kotary, brudne jak wszystko tutaj. Umywalka we wnęce pokoju. Ślady pasty do zębów jak pręgi w poszarzałej bieli ceramicznej misy. Łóżko i krzesło, biurko i telefon. Nad tym rozłożysty żyrandol. Przepych i rozpad. Dokładnie obfotografowała pokój. Na wszelki wypadek. Poprosiła Jurka, żeby zrobił jej zdjęcie, przy biurku i przy oknie. Siedzącej przy biurku i stojącej przy oknie. Jeśli da się znaleźć jakiś początek, to z pomocą tego pokoju. O tym była przekonana. We Lwowie była już dłużej niż pierwotnie planowała, ponieważ musiała odpocząć po tych dwóch tygodniach nieustannego podróżowania. Kraj był dziki i głośny. Nigdy wcześniej nie była na Wschodzie i Ukraina ją zszokowała. W Berlinie kupiła bilet na nocny pociąg do Kijowa. Z Kijowa pojechała na Krym, zobaczyła Sewastopol i Odessę, a wracając tutaj zrobiła przystanek w Czerniowcach. Odessa i Krym podobały jej się najbardziej. Podupadłe ośrodki wakacyjne z czasów sowieckich. Brzydkie budowle z betonu, drogi z płyt zarośnięte chwastami a w bezpośrednim sąsiedztwie nowo zbudowany hotel. To wszystko było tam jednocześnie. Prawie nie robiła notatek. Nie wiedziała, jak miałaby to zapisać, była jednak pewna, że w domu, mając odpowiedni dystans, uda jej się znaleźć właściwy styl. Zdjęcia będą źródłem detali. Z pokoju w Hotelu George zrobi tapetę na monitorze, otworzy butelkę wina i zacznie pisać. Kotary, czerwień sięgających do podłogi kotar − brzydziła się najpierw odsunąć je na bok, ponieważ kiedy podeszła do okna, zauważyła na ciemnoczerwonym materiale brązowawe plamy. Próbowała sobie wmówić, że to wada materiału, ale nie mogła przestać myśleć, że to może być krew, że to prawdopodobnie jest krew. Krew albo coś gorszego. Mimo to zacznie od opisu pokoju, a nawet od opisu kotar. Może Balzak spał kiedyś w tym pokoju, w jej pokoju. Może jakiś ułamek jego niesamowitej produktywności przejdzie na nią. Ułamek by wystarczył. Zakonserwowana balzakowska aura zachowana w fałdach czerwonej kotary! Kiedy o tym pomyślała, wyobraziła sobie, że mogłaby się zawinąć w tę kotarę. Rozebrać się do naga i owinąć kotarą. To pragnienie nasiliło się nagle do tego stopnia, że pewnie by tak zrobiła, gdyby w tym momencie była w pokoju.

A potem wczoraj wieczorem, kiedy chciała sprawdzić swoje maile, odkryła omówienie pewnej książki w sieci. Przeczytała tekst, jeszcze raz przeczytała i jeszcze raz. Przez pół nocy siedziała w pokoju, przeklinając, pijąc wino i gapiąc się w monitor. Popadała w pewien rodzaj paraliżu, za każdym razem, kiedy o tym myślała. Śniadanie z Balzakiem. To był jej tytuł, jej książka, którą tam omawiano. Jej cholerna, nienapisana jeszcze książka! Nazwiska autorki jeszcze nie słyszała, ale w każdym razie nie było ono tym, które powinno tam być, nie było jej nazwiskiem.

Poza tym wszystko wyglądało tak, jakby zostało napisane i opublikowane przez nią samą. Jakby to ona była tu już przed rokiem i tylko o tym zapomniała. Cytowane pasaże tekstu potrafiłaby w międzyczasie powtórzyć z pamięci. Tak jak te z przewodnika, który wyrzuciła, kiedy uświadomiła sobie, że wszyscy podróżujący z plecakiem wybierali te same hotele i szlaki podróży, ponieważ mieli ten sam przewodnik i wierzyli, że istnieją jeszcze sekretne miejsca dla wtajemniczonych, a oni są jedynymi, którzy z tego przewodnika korzystają.

Pomysł, historia, miejsce − to był jej pomysł, jej historia i miejsce, które sama znalazła. Ktoś ukradł jej Balzaka, jego amour fou, nostalgiczny pokój hotelowy i tę całą cholerną Ukrainę.

Próbowała sobie wyobrazić, jak ta inna kobieta tutaj przyjechała i jak wpadła na ten sam pomysł. Nie, nie tędy droga. Ta inna była przecież, musiała przecież być tu najpierw. A ona chodziła jej śladami. Dlaczego jednak, do cholery, musiały wpaść na ten sam pomysł?

Wreszcie znalazła papierosy, pogniecione opakowanie było prawie puste. Włożyła do ust przedostatni papieros, zapalniczkę znowu zgubiła. Kelner pojawił się błyskawicznie, please! Zapalniczka w jego ręce wydała charakterystyczny dźwięk, na grzbiecie ręki zobaczyła ciemne włoski. Twarz kelnera była za blisko jej twarzy, patrzył na znamię, czuła to nie podnosząc wzroku. Wypuściła dym ukosem do góry. Kelner odsunął się zręcznie, ale dym mimo to dotarł do jego twarzy. Teraz nie patrzył już na nią tak całkiem przyjaźnie, ale było jej wszystko jedno, nie miała ochoty być miła. Dlaczego ta druga musiała wpaść na jej pomysł? Dlaczego?

Pewnie był to ten sam pokój. Pewnie mieli w hotelu tylko ten jeden pokój w stylu radzieckim i dawali go zawsze dziennikarzom i pisarzom z Zachodu. Może dla własnej rozrywki w tym jednym pokoju nie prali zasłon, podczas gdy wszystkie inne pokoje zostały już dawno odnowione, wyposażone w nowe meble. O zachodnim standardzie. Któryś z kelnerów lub pracowników kuchni był literaturoznawcą, doktorem romanistyki, ekspertem od Balzaka. Po pracy tłumaczył reszcie personelu fragmenty książek turystów-pisarzy, gdzie wciąż na nowo opisywane były czerwone kotary, pokój, wymyślone spotkania z Balzakiem w sali śniadaniowej. Co za wspaniała zabawa! Zaklęła po cichu, rzuciła papieros na ziemię i roztarła czubkiem buta maleńkie kawałki papieru i okruchy tytoniu.

To miał być jej początek. Początek spektakularny. Teraz jednak żadnego początku nie było, ponieważ ktoś ją ubiegł. Prawdopodobnie też wszystko inne, co chciała napisać, było już wykorzystane. Nie zostało absolutnie nic. Nic do zrobienia dla niej. Jej urlop się skończył, jej pomysł był zużyty, a Lwów tak czy tak za bardzo europejski, żeby naprawdę mógł stać się inspiracją. I nawet ten Jurko, westchnęła ze złością, fajtłapa, do niczego się na nadaje, prawdopodobnie jest gejem.

[tłumaczenie: Renata Serednicka]